EN | FA
09/01/2014 - دوشنبه 10 شهريور 1393
جستجو
نوع جستجو را انتخاب کنید.
  • سایت
  • وب
Search
 
  اثر آبياری با فاضلاب شهری بر ويژگيهای شيميايی خاك و رشد زيتون در فضای سبز تهران
 
   
چكیده
استفاده از فاضلاب شهری كه زمانی به عنوان یك منبع آلودگی تلقی می‌گردید، هم اكنون به عنوان منبعی سرشار از عناصر كودی مورد نیاز گیاه از سابقه طولانی برخوردار است. اصلی‌ترین عامل ایجاد نگرانی در آبیاری زمین با فاضلاب شهری حضور فلزات سنگین از جمله نیكل، كروم، سرب و روی در آن است . غلظت بالای فلزات سنگین از جمله Pb,Cr,Ni و Zn در فاضلاب شهری می‌توانند سبب آلودگی خاك، گیاه، آبهای زیرزمینی و چرخه غذایی انسان شوند. پژوهش حاضر جهت ارزیابی اثر آبیاری با فاضلاب شهری  بر ویژگی‌های شیمیایی خاك و رشد زیتون در فضای سبز شهر تهران به انجام رسید. جهت انجام پژوهش حاضر، عرصه جنگلكاری شده ای با گونه زیتون، در تهران با دو تیمار آب چاه (شاهد) و فاضلاب شهری در طول هفت سال آبیاری شد. در این تحقیق پس  از تعیین دقیق مشخصات جغرافیایی و توپوگرافی منطقه شاهد (آبیاری با آب چاه) و تحت تیمار آبیاری با پساب) ، به صورت تصادفی سیستماتیك تعداد 10 پلات20    20 در منطقه تحت تیمار و 4 پلات  20   20  در منطقه شاهد پیاده شد. در پلات‌های مذكور ارتفاع، قطر درختان در ارتفاع 10 سانتی‌متری از سطح زمین، ارتفاع و قطر تاج درختان در مهر و آبان ماه اندازه گیری شد. در هر یك از تیمارها سه قطعه نمونه با پراكنش تصادفی سیستماتیك انتخاب گردید. در هر یك از قطعات، نمونه‌های برگ، میوه درختان زیتون و خاك (عمق 15 ـ 0 ، 30 ـ 15 و 60ـ 30 سانتیمتری)، جهت آنالیز در سه تكرار برداشت شدند. همچنین برای تعیین غلظت فلزات سنگین در نمونه‌ها، ابتدا در اسید هضم و سپس از دستگاه جذب اتمی استفاده شد. با توجه به نرمال بودن داده‌ها، از آزمون t غیرجفتی استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد كه آبیاری با فاضلاب شهری سبب افزایش معنی دار رشد درختان زیتون می‌شود. همچنین باعث افزایش معنی دار غلظت عناصر غذایی و فلزات سنگین (Pb,Cr,Ni و Zn) در خاك و برگ درخت زیتون می‌گردد. اما استفاده از فاضلاب شهری تاثیر معنی داری در غلظت فلزات سنگین میوه‌های زیتون نداشت.
فرضیه تحقیق
1ـ‌آبیاری با پساب سبب تجمع عناصر سنگین در اندام‌های مختلف زیتون (برگ و میوه) و عمق‌های مختلف خاك می‌شود.
2ـ قطر و ارتفاع درختان و همچنین قطر و ارتفاع تاج درختان زیتون آبیاری شده با پساب بیشتر از زیتون های آبیاری شده با آب چاه می‌باشد.
3ـ غلظت فلزات سنگین در اندام‌های زیتون و خاك كمتر از استاندارد جهانی است .
هدف از انجام تحقیق
1ـ تعیین اثر آبیاری با پساب بر تجمع عناصر سنگین در اندام‌های مختلف زیتون (برگ و میوه) و عمق‌های مختلف خاك.
2ـ تعیین رشد درختان زیتون آبیاری شده با پساب نسبت به درختان زیتون آبیاری شده با آب چاه.
3ـ مقایسه میزان غلظت عناصر سنگین در اندام‌های زیتون و خاك منطقه با استانداردهای جهانی.
4ـ ارائه راهكار امكان یا عدم امكان استفاده از فاضلاب شهری در آبیاری فضای سبز.

 

مواد و روشها
1ـ گونه مورد مطالعه : زیتون (olea europaea) از تیره oleaceae
2ـ منطقه مورد مطالعه : محل تحقیق به ارتفاع  1005 متر از سطح دریا، به طول جغرافیایی 51 درجه و 23 دقیقه شرقی و عرض جغرافیائی 35 درجه و 34 دقیقه شمالی،  در 5 كیلومتری جنوب شهر تهران واقع شده است. فواصل كشت درختان در هر دو منطقه 3     4   متر می‌باشد و آبیاری هر دو عرصه از طریق جوی و هر 7 روز یكبار است. تیمار آبیاری با فاضلاب و آب چاه به مدت 7 سال در عرصه اجرا شده است.
ـ برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزارهای Excel 6.o و Spss 1o.o استفاده شده و با توجه به نرمال بودن داده‌ها برای مقایسه میزان عناصر در عمق‌های مشابه خاك دو منطقه ،
نمونه‌های برگ و میوه از آزمون t غیر جفتی و برای مقایسه میزان عناصر در عمق‌های مختلف خاك هر یك از مناطق ، از آزمون Dancan استفاده شد.
نتایج
میزان نیكل، كروم، سرب و روی در كلیه عمق‌های خاك آبیاری شده با فاضلاب شهری در سطح احتمال 99% بیشتر از میزان این عنصر در خاك آبیاری شده با آب چاه می‌باشد. با مقایسه نمودارهای ارائه شده در مورد میزان عناصر در عمق های مختلف خاك آبیاری شده با فاضلاب شهری و آب چاه و میزان تجمع آنها در برگ‌ها و میوه‌های درختان مورد آبیاری با آب فاضلاب شهری وآب چاه شاهد تفاوت معنی دار آماری در آنها هستیم.
در مقایسه فاكتورهای مختلف اندازه گیری شده در درختان آبیاری شده با فاضلاب شهری و آب چاه مشاهده شده است كه میزان ارتفاع ،‌قطر، ارتفاع تاج و قطر تاج درختان، ابعاد و وزن میوه و بیوماس برگ در تیمار آبیاری با فاضلاب شهری به طور معنی داری از تیمار آبیاری با آب چاه بیشتر است.
بحث و نتیجه گیری
آبیاری با پساب سبب تجمع عناصر سنگین در برگهای درختان زیتون می‌شود ومیزان این انباشتگی (به جز روی) از استانداردهای ارائه شده بالاتر می‌باشد. اما در میوه زیتون غلظت عناصر (به جز سرب) از استانداردهای ارائه شده بیشتر نیست و اختلافی نیز مشاهده نمی‌شود. در كلیه عمق های خاك  آبیاری شده با فاضلاب شهری انباشتگی عناصر دیده می‌شود و غلظت این عناصر در لایه های سطحی (به جز كروم) بیشتر از استاندارد جهانی است.
قطر و ارتفاع درختان وهم چنین قطر و ارتفاع تاج درختان زیتون آبیاری شده با پساب بیشتر از زیتون‌های آبیاری شده با آب چاه می‌باشد.
منابع مورد استفاده :
1ـ صادقی، ح ، 1381. كاشت، داشت، برداشت زیتون. نشر آموزش كشاورزی، 414ص.
2ـ منزوی ، م، 1372. فاضلاب شهری، چاپ چهارم، جلد دوم، انتشارات دانشگاه تهران، 203 ص.
3ـ یاریان كوپایی، م، 1379 . اثرات پساب و سیستم آبیاری بر عملكرد چند محصول زراعی، پایان نامه كارشناسی ارشد آبیاری، دانشگاه صنعتی اصفهان، 113 ص.
4ـ متین، ا، 1372. آبیاری با فاضلاب شهری راه‌حلی برای كمبود آب، مجله پژوهش و سازندگی ، ش 25/ز73، 22ـ 18.
5ـ علیزاده، ا، 1376. استفاده از فاضلاب تصفیه شده در آبیاری چغندر قند ، وزارت نیرو، شركت مهندسی آب و فاضلاب كشور، گزارش نهایی طرح پژوهشی. 
مجری طرح : اشرف آقابراتی، سید محسن حسینی ، عباس اسماعیلی ، حبیب مارالیان ، نادر بهرامی‌فر

1ـ دانشجوی كارشناسی ارشد دانشكده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس
2ـ دانشیار دانشكده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس
3ـ عضو هیئت علمی دانشگاه محقق اردبیلی
4ـ عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور بهشهر 

 

    پیوندهای مهم
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سازمان پارکها و فضای سبز شهر تهران می باشد.