جستجو
Menu
image

عنوان: باغ شیشه ای (تراریوم)

تاریخ انتشار: 1398/4/19

نمایش تعداد بازدیدکنندگان: 166

خلاصه مطلب:

دریافت فایل pdf

سرشناسه دستورالعمل: سازمان بوستان ها و فضای سبز شهر تهران

عنوان دستورالعمل: باغ شیشه ای (تراریوم)

نام پدیدآور: کارشناس معاونت آموزش و پژوهش سازمان بوستان ها و فضای سبز شهر تهران

ویرایش و ویراستار: آقای مهندس بهرام زهزاد عضو هیات علمی باز نشسته دانشگاه شهید بهشتی تهران

محل نشر: سازمان بوستان ها و فضای سبز شهر تهران

ناشر: سازمان بوستان ها و فضای سبز شهر تهران

تاریخ نشر: زمستان 1397

نشانی: تهران، میدان آرژانتین، خیابان بیهقی، شماره 15، کد و صندوق پستی 158754658، تلفن: 74- 88735071


فهرست مطالب                                                                                                 

مقدمه  

تاریخچه تراریوم  

محل قرار گیری تراریوم ها

انواع تراریوم  

ظرف کاشت  

بستر کاشت   

انتخاب گیاهان برای تراریوم  

گیاهان مناسب برای تراریوم  

ابزارهای مورد نیاز جهت ساخت تراریوم 

مراحل ساخت تراریوم  

مراقبت و نگهداری

منابع  

سخن مدیرعامل

امروزه با توجه به ماشینی شدن زندگی و دور شدن انسان از طبیعت نوعی خلاء روحی و روانی در افراد جامعه به ­وجود آمده است. به همین دلیل پرورش گل و گیاهان آپارتمانی، زینتی و به ­ویژه ایجاد باغ شیشه­ ای در منزل و محیط کار تا اندازه زیادی می ­تواند باعث آرامش خاطر، تلطیف روح و لذت روانی در افراد شود. گیاهان زینتی از زیباترین شاهکار خلقت و بهترین هدایای خداوند متعال است که نقش بسیار زیادی در زیباسازی و شادابی محیط خانه و محل کار ایفا می کنند. حس زیبادوستی در انسان باعث می­ شود تا با مشاهده منظره زیبا و چشم انداز به­ وجود آمده از گل و گیاهان زینتی تا حدودی از دغدغه ها و فشار های زندگی او کاسته شود. در این میان به دلیل کوچک­تر شدن خانه ­ها و کمبود آب و وقت برای نگهداری گل و گیاه، نگهداری تراریوم یا باغ شیشه ای در منازل مسکونی یا محیط کار می تواند اقدام موثری برای نیل به مقاصد فوق باشد. افراد مشتاق به طبیعت می توانند از طریق آموزش و مطالعه منابع علمی مربوط به تراریوم اقدام به پرورش گل و گیاهان زینتی نمایند تا با خو گرفتن به طبیعت و گل ­های زینتی بهره و لذت کافی ببرند. آنچه در این متن از نظر عزیزان می گذرد اصول مهم در ایجاد و نگهداری باغ شیشه ای یا تراریوم و استفاده از آن در محیط زندگی یا محل کار می باشد. با این کار اگر دغدغه ها، گرفتاری­ ها و مشکلات زندگی مانع حضور شما در طبیعت می شود، می توانید بخشی از طبیعت را به محل زندگی خود بیاورید. باشد که مورد استفاده و مفید برای کلیه عزیزان و علاقمندان به نگهداری و بهره بردن از گیاهان زینتی واقع گردد.

علی محمد مختاری

مدیر عامل سازمان بوستانها و فضای سبز شهر تهران

مقدمه

باغ شیشه ای یا تراریوم عبارت از یک ظرف شفاف پلاستیکی یا شیشه ای سر بسته یا نیمه سربسته و گاهی باز است که در آن اغلب گیاهان کوچک پرورش داده می شوند. در تراریوم بعد از گذشت چند دقیقه بیوسفر ایجاد شده کار خود را آغاز می کند و شیشه پر از بخار می شود. هنگامی که گیاهان در یک محیط بسته رشد می کنند، رطوبت حاصل از تبخیر و تعرق گیاه روی بدنه ظرف، به قطره های آب تبدیل و دوباره به خاک بر می­گردد و گیاه مجدداٌ از آن استفاده می نماید. تراریوم ها معمولا در مقابل پنجره قرار می گیرند تا از نور خورشید استفاده نمایند. قرار گرفتن پنجره ها در موقعیت شمالی و یا قرار گرفتن موانعی در مقابل پنجره ها باعث کاهش تابش نور به تراریوم شده و در این شرایط می باید از گیاهانی نظیر خزه ها، سرخس ها و یا پاپیتال مینیاتوری(عشقه) استفاده نمود.

 

   
 شکل های 1 و 2- تصاویری از تراریوم

 

 تاریخچه تراریوم

تراریوم از نظر لغوی به معنی باغ مینیاتوری کوچک و خانگی است که اغلب در ظرف شیشه ­ای نگهداری می­ شود. تراریوم کلمه ای لاتین است که از دو قسمتTerre  به معنی خاک و زمین وrium  به عنوان پسوند مکان تشکیل یافته است. به­ وسیله تراریوم می توان گیاه تابستانی را در تمام طول سال پرورش داد.

در سال 1829 میلادی یک جراح انگلیسی به نام وارد برای اولین بار موفق شد از تراریوم جهت پرورش پروانه ها استفاده نماید. بدین ترتیب که شفیره پروانه را در شیشه مربا قرار داد و سپس مقداری خاک باغچه درون آن ریخت و بعد از چند هفته یک گیاه را داخل شیشه مشاهده نمود که بذر آن از طریق خاک به داخل شیشه انتقال یافته بود. او متوجه شد که گیاه رطوبت را از طریق سطح برگ ها از دست داده و رطوبت روی شیشه تجمع یافته و به شکل قطره هایی در می آید و در نهایت به کف ظرف برگشته و مورد استفاده گیاه قرار می گیرد. پس از چندین روز آن گیاه بدون هیچ مراقبتی به رشد خود ادامه داده و خشک نشد. وی دو باغ شیشه ای کوچک درست کرد و در آنها سرخس و نوعی گیاه از خانواده گندمیان کاشت و سپس آنها را به وسیله کشتی به سیدنی استرالیا فرستاد. در طول سفر که 8 ماه به طول انجامید، با وجود تغییرات زیاد دمایی گیاه به رشد خود ادامه داد تا به استرالیا رسید و به لندن باز گشت. بیش از 150 سال پیش این روش برای رشد و نمو و جابجایی گیاهان مورد استفاده قرار گرفت. برخی هم معتقدند که تاریخچه تراریوم به دوران سلطنت ملکه ویکتوریا بر می گردد.

با توجه به حساسیت بالای گل و گیاهان زینتی قرار دادن آن ها در باغ شیشه ای به جای دسته گل می ­تواند باعث افزایش جذابیت و هم چنین ماندگاری گل ها شود. با داشتن تراریوم های زیبا و جذاب می توان از زندگی لذت بیشتری برد. چون تراریوم نیاز به مراقبت و نگهداری کمتری داشته و در زمان بسیار کوتاهی می توان به آن رسیدگی کرد. از این طریق می توان انواع گیاهانی که نگهداری آنها در منزل مسکونی وجود ندارد به راحتی در تراریوم نگهداری نمود. تراریوم با ایجاد ریز اقلیم شرایط را برای رشد گیاهان امکان پذیر می نماید. جهت ایجاد نور نیز می توان از لامپ های مخصوص استفاده کرد به گونه ای که می توان در جای تاریک گیاهانی که نیاز به نور آفتاب دارند را با لامپ فلورسنت آفتابی نگهداری نمود. تراریوم ضمن برطرف کردن مشکل وقت و زمان، برای پرورش دهندگان مشکل کمبود فضا و امکانات و حتی مشکل نور را بر طرف می­ کند. با کمترین هزینه و حداقل امکانات و با وجود نور کم می توان منظره بسیار جذاب و جالب توجه خلق نمود. 

محل قرار گیری تراریوم ها

تراریوم ها باید در مجاورت منبع نوری قرار گیرند. تمام گیاهان جهت رشد و نمو نیاز به نور داشته و فقط نیاز نوری آنها متفاوت است. قرار دادن تراریوم در محیط تاریک و بدون نور باعث از بین رفتن گیاهان داخل آن خواهد شد. از لامپ فلورسنت آفتابی یا منبع نوری مناسب دیگر می توان جهت تامین نور گیاهان استفاده کرد. باید در انتخاب لامپ فلورسنت برای گیاهان دقت کافی داشت تا باعث سوختگی برگ های گیاه نشود. تراریوم باید از تابش مستقیم آفتاب در امان باشد. گرمای زیاد آفتاب و جذب نور و اشعه خورشید به وسیله شیشه تراریوم، باعث افزایش گرمای داخل تراریوم و ایجاد حالت گلخانه شده و در نهایت باعث سوختگی گیاهان خواهد شد. تراریوم ها در محیط سربسته یا نیمه سربسته و سایه دار (با توجه به نیاز نوری گیاه) نگهداری می ­شوند. در هوای سرد تراریوم در محیط نسبتا گرم قرار می گیرد تا محتویات داخل آن در اثر سرما دچار یخ­ زدگی نشوند. هم چنین دور از وسایل گرما زا قرار می گیرد تا دمای آن در حد مناسبی حفظ شود. توجه داشته باشید تراریوم هایی که از جنس شیشه هستند را باید از تغییرات ناگهانی دما دور نگه داشت تا دچار شکستگی نشوند.

انواع تراریوم

تراریوم ها به انواع بسته، باز و بشقابی تقسیم می شوند که میزان رطوبت در نوع بسته بیشتر از نوع باز و بشقابی است. تراریوم بسته کاملا محصور بوده و در قسمت انتهایی آن قطعه­ ای به شکل درپوش قرار گرفته که از آن جهت تهویه استفاده می شود. انواع باز و بشقابی نیاز به آبیاری داشته و خطر بیماری­ ها در آن ها کمتر است. در نوع باز، محیط داخل تراریوم کاملا محصور نبوده، دیواره ظرف بلند بوده و دست کم باید به اندازه ارتفاع گیاهان باشد. معمولاٌ در این تراریوم ها از گیاهانی استفاده می شود که نیاز رطوبت پایین تری دارند. در نوع بشقابی دیواره ظرف کوتاه تر از ارتفاع گیاهان بوده وآنها به طور کامل در معرض محیط اطراف قرار دارند.

 
 
 
 شکل های 3، 4 و 5- به ترتیب تراریوم بسته، باز و بشقابی

 

ظرف کاشت

ظرف مورد استفاده برای تراریوم باید از مواد شفاف باشد. حرکت آب روی سطوح شیشه ای بهتر از پلاستیکی انجام می شود. می توان از ظروف مختلف مانند انواع بطری شیشه ای، ظرف شیشه ای گرد، مخزن آکواریوم، ظرف نگهداری ماهی و سایر ظروف مشابه استفاده کرد. ظروفی نیز وجود دارد که به طور ویژه برای تراریوم ساخته شده است. باید توجه داشت که عمق و طول ظروف برای گیاهان کاشته شده مناسب باشد. از آکواریوم که دارای طول، عرض و ارتفاع مناسبی است می توان برای کشت آنتوریوم، سرخس های بزرگ و کالادیوم های رنگی در کنار هم استفاده نمود. بر خلاف تراریوم های دهان گشاد که امکان هرس در آنها وجود دارد، نمی توان در بطری های دهان تنگ عمل هرس را انجام داد. کشت گیاهانی نظیر پودوکارپوس و گلوکسینیا در ظروف دهان گشاد مشکلی ایجاد نمی کند. اندازه گیاه عامل مهمی در انتخاب ظروف به حساب می آید.

   
شکل های6 و 7- برخی ظروف مورد استفاده در تراریوم به ترتیب در سمت راست و چپ با نگهداری کم و گهگاهی مراقبت 

 

بستر کاشت

بستر کاشت در تراریوم باید تمیز و عاری از بذر علف ­های هرز، آفات و عوامل بیماری زا باشد. هم چنین از زهکشی خوب و خلل و فرج کافی برای در اختیار قرار دادن هوا به ریشه گیاه برخوردار بوده و از نظر مواد آلی نیز غنی باشد. زهکشی خوب بسیار اهمیت دارد چون بیشتر گیاهان شرایط غرقابی را تحمل نمی کنند. برای فراهم کردن زهکشی مناسب علاوه بر سبک بودن مخلوط خاکی، در زمان کاشت نیز لایه ای از سنگ ریزه یا مواد مشابه در کف تراریوم ریخته می شود. برای رشد ریشه می توان از مخلوط خاک گلدانی آماده که از تولیدکنندگان بستر گیاهان خریداری شده است، استفاده نمود. برای آماده سازی مخلوط می­توان یک قسمت پیت ماس را با یک قسمت خاک حاصلخیز باغچه مخلوط کرد. مخلوط باید گندزدایی شود. رطوبت بستر کاشت، باید درحد ظرفیت زراعی باشد، به طوری که وقتی فشار داده می شود به هم چسبیده و گلوله تشکیل دهد، امّا از آن آب خارج نشود. برای مقابله با آفات و بیماری های احتمالی یک لایه زغال چوب بین لایه های خاک بستر گیاه و زهکش ریخته می شود.

 

 
 شکل8 - بستر کاشت در تراریوم


انتخاب گیاهان برای تراریوم

مزیت اصلی تراریوم حفظ رطوبت برای گیاهان است. اگر چندین گیاه با هم کاشته شوند، بهتر است گیاهانی انتخاب شوند که از نظر شکل، اندازه و رنگ برگ متنوع باشند. بر گ­های کوچک مانع سایه­ اندازی و پوشاندن سایر گیاهان می شوند.

گیاهان مناسب برای تراریوم گیاهانی هستند که کند رشد بوده و مینیاتوری باشند چرا که تعویض تراریوم در هر دوره کار وقت گیری بوده و به دقت زیادی نیاز دارد. گیاهانی که به مقدار نور کم و متوسط سازگارند باید در تراریوم کاشته شوند چون دیواره ظرف مقدار نور وارد شده را کاهش می ­دهد. با توجه به تاثیر تراریوم در میزان جذب نور بهتر است از گیاهان سایه پسند استفاده شود، علاوه بر آن، مقاومت گیاه در مقابل رطوبت بالا نیز باید مورد توجه باشد. به دلیل افزایش رطوبت نسبی در داخل تراریوم (به خصوص نوع بسته آن) باید گیاهانی انتخاب شوند تا رطوبت زیاد باعث آسیب به آنها نشود. بنابراین کاکتوس ها و گیاهان گوشتی برای تراریوم بسته پیشنهاد نمی شوند.

گیاهان کاشته شده در تراریوم باید نیازهای رویشی مشابهی داشته باشند. زیستگاه گیاهان تراریومی سازگار با یکی از شرایط مرطوب و سایه (مانند سرخس ها، خزه ها، قارچ ها و گلوکوما)، نواحی جنگلی و بیابان (کاکتوس ها) است.

 
 
 اشکال 9 و 10- تصاویری از تراریوم کاکتوس و گیاهان گوشتی

در طراحی و ساخت تراریوم نوع گیاه از اهمیت بالایی برخوردار است. گیاهان گوشتی نظیر انواع سدوم ها، کراسولا، انواع آگاو، سانسوریا، آلوئه ورا، کالانکوا و انواع کاکتوس نظیر اکینوکاکتوس، سرئوس ها، هاورپتا، آستروفیتوم، اشوریا، اپونتیا، کاکتوس های پیوندی و گیاهان گوشتی نیاز آبی پایینی در مقایسه با گیاهان دیگر دارند. آبیاری این گیاهان در فصل گرم سال هفته ای یک بار و در فصل زمستان هر 20 روز یک بار انجام می گیرد.

از گیاهان استوایی می توان بنفشه آفریقایی، پیرومیا، آگلئونما، پاپیتا، اسپاتی فیلوم، برگ بیدی، سینگونیوم، فیلودندرون، حسن یوسف، پیله آ، بگونیا، فیتونیا و رز مینیاتوری را نام برد که به نور و آبیاری متوسط نیاز دارند و آبیاری آنها در طول ماه دو بار انجام می گیرد. سرخس ها به نور زیاد و رطوبت بالایی نیاز دارند در حالیکه ریشه های آنها نباید به طور مستقیم در آب قرار گیرد. امکان کاشت و نگهداری کاکتوس ها و گیاهان رطوبت پسند در یک تراریوم وجود ندارد. درختان بزرگ که به صورت بنسای یا مینیاتوری درآمده اند را می توان درون تراریوم های بزرگ کاشت. درختانی نظیر سرو، کاج، بلوط و صنوبر مینیاتوری از جمله آنها هستند.

 گیاهانی نظیر کالاته آ، پیرومیا، سرخس، فیتونیا، پتوس، شامه دورا، مارانتا، کراسولا، بنفشه، توت فرنگی وحشی برای تراریوم مناسب هستند. کاکتوس، گیاهان گل دار گرمسیری یا ترکیبی از گیاهان رنگارنگ جهت استفاده در تراریوم از جذابیت بالایی برخوردار هستند. گیاهان با رشد پیوسته و آرام باید توانایی هم زیستی با سایر گیاهان تراریوم را داشته باشند و از نظر واریته، اندازه و بافت به هم نزدیک باشند تا بتوان آنها را با یک اقلیم خاص نگهداری کرد و از کاشت گیاهان با نیازهای رویشی مختلف استفاده ننمود. گیاهان داخل تراریوم از لحاظ اندازه نیز متناسب با ظرف انتخاب شده برای تراریوم باید باشند. آنها نباید نزدیک به هم کاشته شده بلکه فضای کافی برای هر گیاه وجود داشته باشد. معمولاٌ گیاهان گرمسیری و جنگلی در تراریوم بسته و یا دریچه دار و گیاهان آبدار و گوشتی در تراریوم باز مورد استفاده قرار می گیرند. قبل از کاشت گیاهان در داخل تراریوم باید تا دو هفته آنها را در یک پلاستیک بسته قرار داد تا درصورت بروز هر گونه بیماری و آلودگی از قرار دادن آن داخل تراریوم جلوگیری شود.

گیاهان مناسب برای تراریوم

بگونیا رکس، بنفشه آفریقایی، انواع گونه های ارکیده، استرپتوکارپوس، انواع گونه های فیتونیا، برخی از گونه های مارانتا، سرخس ها، انواع گونه های پپرومیا، برخی گونه های گل حنا، هدرا یا عشقه، نخل مرداب، برخی گونه های گیاه پیله آ برای کاشت در تراریوم پیشنهاد می شوند. برخی از گیاهان مناسب برای تهیه تراریوم در جدول شماره یک آورده شده است.

 

                                                                                           
 نام جنس نام علمی 
بگونیا رکس                                                                              Begonia spp
بنفشه آفریقایی   Saintpaulia ionantha
انواع گونه های ارکیده   Orchis vanda
Orchis paphiopodilium
Orchis orchidium
Orchis Cattleya
Orchis phalaenopsis
Orchis dendrobium
فیتونیا   Fittonia argyroneura
Fittonia gigantean
Fittonia verschaffeltii
مارانتا   Maranta spp
پپرومیا  Peperomia caperata
Peperomia hederifolia
Peperomia magnoliifolia
Peperomia maculosa
Peperomia marmorata
Peperomia metallica
Peperomia sandersii
Peperomia scaneleus 
گل حنا  Impatiens sultanii 
Impatiens marianae 
هدرا یا عشقه  Hedera helix 
نخل مرداب    Cyperus alternifolius
پیله آ   Pilea cadierei
Pilea. muscosa
Pilea nummulariifolia
Pilea spruceana

 

به طور نمونه گیاهان پیشنهادی مناسب جهت کاشت در شیشه دهان گشاد شامل بگونیای مینیاتوری، ارکیده مینیاتوری، ونوس مگس خوار، فیتونیا و خزه ها می باشند. هم چنین از جمله گیاهان مناسب جهت کاشت در شیشه دهان گشاد با خاک، بگونیاهای ریزوم دار، پپرومیا و باریک برگ های زینتی می تواند باشد.

   
 
 شکل11- گیاه بگونیا مناسب برای تراریوم

 
   
 شکل های 12 و 13- تراریوم گل بنفشه آفریقایی

 

 

     
     
     
 
شکل های 14 تا 24- تراریوم با انواع رنگ و شکل گل های ارکیده

 

 
 شکل 25- تراریوم گیاه استرپتوکارپوس

   
 شکل های26 و 27- انواع رنگ در گیاه فیتونیا و تراریوم آن به ترتیب در سمت راست و چپ

 

   
 شکل های 28 و 29- تراریوم گیاه مارانتا

   
 شکل های 30 و 31- تراریوم گیاه سرخس

 

   
 شکل های 32 و 33- گیاه پپرومیا و تراریوم آن به ترتیب در سمت راست و چپ تراریوم

 

   
 شکل های 34 و 35- گل حنا و گونه ماریانا به ترتیب در سمت راست و چپ

   
 شکل های 36 و 37 - تراریوم گیاه عشقه
 
 
 شکل38- تراریوم گیاه نخل مرداب

   
 شکل های 39 و 40- گیاه پیله آ گونه کادیری و نومولاریفولیا به ترتیب در سمت راست و چپ

ابزارهای مورد نیاز جهت ساخت تراریوم

زمانی که از یک ظرف بزرگ مانند مخزن آکواریوم برای ساخت تراریوم استفاده شود، ابزارهای دستی باغبانی برای کاشت کافی است. اما در هنگام استفاده از بطری ها، انتخاب وسایل برای کاشت و نگهداری باید با دقت بیشتر انجام شود، چون ممکن است با محدودیت هایی مثل باریک و طویل بودن بطری ها روبرو شویم. برخی از ابزارهای لازم برای قراردادن محیط کشت در ظرف، برداشت خاک، وارد کردن گیاه به داخل ظرف، کوبیدن خاک پس از کاشت، بریدن گیاه، تمیز کردن داخل ظرف و غیره را می توان به راحتی درست کرد. ابزارهای مورد نیاز در ساخت تراریوم عبارتند از:

1- قیف (کاغذی، پلاستیکی یا آلومینیومی): ریختن محیط کشت مانند زغال، سنگ ریزه و غیره به داخل بطری.

2- بیلچه یا قاشق بلند: ایجاد حفره کاشت گیاه و پر کردن آن.

3- پنس یا انبرک: وارد کردن گیاهان حساس به داخل بستر کاشت و جمع آوری شاخه های هرس شده و وجین کردن علف های هرز.

4- کوبه یا قرقره سوار شده بر روی یک میله: کوبیدن خاک. بعد از کاشت گیاه نیز باید خاک اطراف گیاه را کوبید تا ریشه بعد از آبیاری محکم شود. با قرار دادن چوب پنبه در انتهای یک نی می توان این وسیله را ساخت.

5- تیغه متصل به میله: هرس گیاهان.

6- قیچی: هرس گیاهان قبل از کاشت.

7- زغال چوب: جذب بوی نامطبوع.

8- خزه اسفاگنوم یا توری ظریف به عنوان جداکننده خاک از زهکش که باعث عبور آب و عدم عبور ذرات خاک گردد.

9- سیم فلزی: از سیم طویل که سر آن دارای خمیدگی قلاب مانند است برای انتقال گیاه به داخل ظرف استفاده می شود. هم چنین با اضافه نمودن مقداری پنبه بر روی خمیدگی آن در پاک کردن جدار داخل شیشه می توان از آن استفاده نمود.

 
 شکل 41- برخی از ابزار مورد نیاز در ساخت تراریوم

مراحل ساخت تراریوم

ظرف مناسبی را انتخاب کرده و آن را می شوییم، اگر قبلاٌ مورد استفاده قرار گرفته باشد، باید آن را ضد عفونی نمود.

الف) آماده سازی بستر کشت:

1- ریختن لایه ای به عمق 2/5 سانتی متر از مواد درشت مانند شن، سنگریزه و قطعات سفال، به منظور فراهم کردن زهکشی. در صورت عدم ایجاد زهکشی مناسب گیاهان داخل تراریوم زرد شده و دچار بیماری خواهند شد.

2- ریختن لایه ای به قطر 1/5 سانتی متر زغال فعال روی قطعات درشت که به عنوان فیلتر عمل کرده و آب را تمیز و گازهای سمی و بدبو را جذب می کند.

3- قرار دادن لایه ای خزه اسفاگنوم یا توری ظریف روی لایۀ زغال که به عنوان مانعی در رسوب ذرات خاک و وارد شدن آب به داخل بخش زهکش عمل می کند. خزه اسفاگنوم هم چنین می تواند آب اضافی را جذب کرده و از تجمع آن در ته ظرف جلوگیری کند.

4- ریختن حدود 5 سانتی متر مخلوط خاکی آماده شده برای کاشت گیاه روی خزه اسفاگنوم یا توری. معمولاٌ دو قسمت خاک لومی، یک قسمت مواد آلی و یک قسمت پرلیت باغی خاک مناسبی را برای تراریوم تشکیل می دهد. از خاک های گلدانی بسته بندی شده و یا مخلوط خاک باغچه و پیت ماس هم می توان به عنوان بستر کاشت استفاده نمود. برای ساخت تراریوم با گیاهان نواحی گرمسیری، یک قسمت خاک، یک قسمت پیت ماس و یک قسمت پرلیت و برای ایجاد باغ کاکتوس از خاک زبر که دارای یک قسمت خاک و یک قسمت شن باشد استفاده می شود. با استریل و ضد عفونی خاک میتوان عوامل بیماری­زای قارچی و باکتریایی را از بین برد.

ب) کاشت گیاه:

کاشت گیاهان در تراریوم به صورت مستقیم و یا انتقال گیاه با گلدان به داخل آن انجام می­ شود. در روش کاشت مستقیم، یک حفره کوچک و متناسب با حجم توده ریشه های گیاه ایجاد و کاشت دقیق در حفره، صورت می گیرد. بعد از آن حفره را پر کرده و اطراف ریشه را محکم نموده تا گیاه آماده رشد شود. گیاهان اطراف جدار شیشه باید در مرحله اول کاشته شوند. ظروفی که از همه جهت در معرض نمایش قرار می گیرند باید به گونه ای کاشته شوند که گیاهان بلندتر در مرکز و گیاهان کوتاه تر در نزدیک جدار ظرف کاشته شوند. در صورتی که ظرف کنار دیوار قرار می گیرد، بهتر است بستر به صورت شیب ­دار آماده شود که ارتفاع آن در سمت دیوار بیشتر از جلو باشد. در زمان کاشت نیز گیاهان بلندتر باید در سمت دیوار و گیاهان کوتاه تر در جلو آن کاشته شوند. هر گیاه باید به گونه ای کاشت شود که باعث پوشاندن گیاهان دیگر نشود. در چیدمان گیاه به اندازه و شکل گیاه و نیز اندازه، شکل و بافت برگ توجه شود به گونه ای که شکل کلی ایجاد شده جذاب باشد. گیاهان دارای برگ های روشن تر باید در مجاورت برگ های تیره تر و برگ های باریک تر در کنار گیاهان دارای برگ های پهن تر وگیاهان دارای برگ­های نوک تیز را در مجاورت گیاهان با برگ­های گرد و گیاهان با بافت های مشخص را در مجاورت برگ هایی با بافت نامشخص قرار داد. در مقابل از قرار دادن گیاهان پر رشد در کنار گیاهان با رشد کم خودداری شود. گیاهان مناطق مدیترانه ای را نباید در کنار گیاهان بیابانی کشت نمود. کشت گیاهان گوشتی و کاکتوس ها در کنار هم بلامانع است چون هر دوی آنها به آب کم و نور زیاد احتیاج دارند.

 پس از کاشت گیاهان می توان تراریوم را به وسیله عناصر اضافی مانند قطعات سنگ، صخره، مجسمه های سرامیکی به اشکال قورباغه، قارچ، حلزون و موارد مشابه که به زیبایی تراریوم می افزایند تزئین نمود و در محل مناسب قرار داد. دیوارهای داخلی ظرف را می توان در صورت لزوم با قطعه پارچۀ اسفنجی که به انتهای یک میله متصل شده است تمیز کرد. تراریوم نباید از همان ابتدا پوشانده شده و آب پاشی باید روز بعد انجام شود. پس از خشک کردن کامل سطح شاخ و برگ درب تراریوم بسته می شود. تراریوم باید به مدت یک هفته پس از کاشت با دقت تحت نظر باشد. چون بیشتر بیماری ها در این مدت ظاهر می گردد. هر نوع برگ یا گیاه مرده که شروع به پوسیدن کرده است، باید حذف شود. در صورت وقوع پوسیدگی باید درب ظرف را مدتی باز گذاشت تا رطوبت کاهش یابد.

در صورتی که به نظر برسد که قارچ از یک گیاه به بستر کاشت رسیده، بهتر است قسمت های آلوده بستر را خارج و با بستر تمیز جایگزین شود. استفاده از قارچ کش ها نیز می تواند به کاهش توسعه بیماری کمک کند.


   
شکل42 و 43- تصاویری از تراریوم با مجسمه های تزئینی 

مراقبت و نگهداری

1- آبیاری: تراریوم می تواند چرخه رطوبت را حفظ کند که علائم موفق بودن سیستم، ظهور قطرات آب روی داخل ظرف در مدت زمان های معین است. تراریوم نباید بیش از حد آبیاری شود. در صورت دادن آب بیش از حد باید مدتی درب ظرف باز شود تا آب اضافی آن تبخیر شود. تراریوم های باز، نیاز به آبیاری دوره­ای دارند که با بزرگ شدن دریچه ظرف دفعات آبیاری افزایش می یابد. تراریوم های بسته نیاز آبی کمی (هر یک تا 6 ماه یک بار) دارند. نیاز آبی گیاهان در باغ شیشه ای به عوامل مختلفی نظیر نوع تراریوم، آب و هوای بیرون، میزان نور در دسترس گیاه، نوع منبع، دمای محیط و هم چنین نیاز آبی گیاه بستگی دارد. به طور معمول تراریوم در فصل سرد سال به آبیاری کمتری در مقابل فصل گرم نیاز دارد. تراریوم های باز نسبت به نوع بسته به آبیاری بیشتری (بسته به نوع گیاه) نیاز دارند. باریک برگ های زینتی به میزان آب بیشتری نیاز دارند. آبیاری تراریوم موقعی صورت می گیرد که خاک داخل آن شروع به خشک شدن کرده باشد. آبیاری باید به گونه ای انجام شود که خاک مرطوب شده و آب در زیر لایه سنگ ریزه تجمع پیدا نکند، زیرا این حالت باعث پوسیدگی ریشه خواهد شد. اگر در اثر آبیاری زیاد فضای تراریوم مه آلود شد، درب ظرف را برداشته تا آب اضافی آن تبخیر شود.

2- نور: نیاز گیاهان از نظر نوری متفاوت است. اگر تراریوم مقابل پنجره باشد به دلیل نورگرایی و خم شدن به طرف نور باید هر چند وقت ظرف چرخانده شود. تراریوم را در مقابل نور مستقیم خورشید نباید قرار داد چون باعث تجمع گرما در ظرف و سوختگی گیاهان می گردد. باغ شیشه ای باید در مکانی مناسب قرار گیرد تا نور غیر مستقیم کافی به آن برسد. پشت پنجره شمالی بهترین مکان خواهد بود. اغلب گیاهان تراریومی به نور زیادی نیاز ندارند و در صورت کافی نبودن نور می توان از نور مصنوعی بهره برد.

3- دما: تراریوم ساخته شده با گیاهان گرمسیری به دمای گرمتری نسبت به گیاهان نیمه گرمسیری نیاز دارند. دمای بهینه برای اغلب گیاهان درون خانه مشابه و حدود 18 تا 24 درجه سانتی­گراد است.

4- کود دهی: اگر محیط رشد اولیه خوب آماده شده باشد، مصرف کود اضافی لازم نیست. چون رشد گیاه باید کند باشد مصرف کود باید در کمترین میزان باشد. در صورت لزوم کودهای آلی پوسیده می تواند استفاده شود. در تراریوم های باز پس از استقرار گیاه در صورت ظهور علائم کمبود می توان از کودهای ویژه گیاهان آپارتمانی با غلظت یک چهارم مقدار پیشنهاد شده استفاده کرد. در تراریوم بسته نباید از کودهای شیمیایی استفاده نمود چون برخی از کودهای نیتروژنه به تدریج گاز آمونیاک آزاد می کنند که برای گیاه سمی بوده و ممکن است باعث مرگ آنها شود.

5- هرس: پس از مدتی به دلیل نامناسب بودن شرایط رشد اگر گیاهان بیش از حد رشد کرده و فضای ظرف را محدود کنند، می توان شاخ و برگ اضافی را حذف نمود و از ظرف به دلیل ایجاد بوی نامطلوب خارج کرد.

6- کنترل آفات و بیماری ها: برای جلوگیری از حمله بیماری­ ها و آفات (حشرات) باید محیط کشت گندزدایی شده باشد. گیاهان باید عاری از بیماری و حضور حشرات و عوامل بیماری­ زا باشند. آفات معمول در تراریوم ها شامل کنه، مگس سفید و شته است که می تواند با سموم شیمیایی کنترل شود.

7- تهویه: تهویه داخل تراریوم از اهمیت خاصی برخوردار است به طوری که از رشد بسیاری از عوامل قارچی و باکتریایی داخل آن جلوگیری به عمل می آید. با برداشتن درپوش تراریوم بسته، می توان هوای تازه را در مدت کوتاهی وارد آن نمود. در تراریوم های باز تهویه به صورت همیشگی برقرار می باشد. برای ساخت تراریوم کاکتوس و ساکولنت باید از ظروف دهان گشاد استفاده شود تا تهویه هوا به خوبی در آن انجام شود. رطوبت بیش از حد (در گیاهانی که سازگار با رطوبت زیاد نیستند) باعث پوسیدگی و از بین رفتن گیاهان داخل محفظه خواهد شد.

منابع

1- زرجینی، ت. و م. انوری نصرت. 1393. راهنمای جامع و کاربردی تراریوم و گلکاری در فضای آزاد. ص 208.

2- قاسمی، قهساره، م و م: کافی. 1391. گلکاری علمی و عملی(جلد دوم). 396 صفحه.

3- http://www2.ca.uky.edu/agcomm/pubs/.pdf
براي اشتراک (subscribe) شما بايد يک کاربر ثبت شده باشيد. Skip Navigation Links.

نظرات شما

نشانی ساختمان مرکزی:
تهران، میدان آرژانتین، خیابان بیهقی، شماره 32
 کد پستی: 1513845411
تلفن: 88735071  - 88735074  
نمابر: 88735070
صندوق پستی:  4658 - 15148
نشانی پست الکترونیک:
 info.parks@tehran.ir