جستجو
Menu
  گیاهان در قرآن
 
   

« و در زمين هر نوع گياهی را در تعادل و توازنی آفريديم».

زیتون

شش بار در قرآن به كار رفته است. یك بار غیر مستقیم به درختی اشاره شده كه در كوه سینا می‌روید و روغن می‌دهد.
نام این درخت دو بار به تنهایی و پنج بار همراه با دیگر میوه‌ها همچون خرما، انار، انگور و انجیر به كار رفته است.

اشارات قرآنی

 1- اوست خدایی كه از آسمان باران فرستاد و بدان باران هر گونه نباتی را رویانیدیم، و از آن نبات ساقه ای سبز و از آن دانه هایی بر یكدیگر چیده و نیز ازجوانه های نخل خوشه هایی سر فروهشته پدید آوردیم، و نیز بستانهایی از تاكها و زیتون و انار، همانند و ناهمانند. به میوه هایش آنگاه كه پدید می آیند و آنگاه كه می رسند بنگرید كه در آنها عبرتهاست برای آنان كه ایمان می آورند. (سوره انعام ایه 99)

2- و اوست كه باغهایی آفرید نیازمند به داربست و بی نیاز از داربست، و درخت خرما و كشتزار، با طعمهای گوناگون، و زیتون و انار، همانند، در عین حال ناهمانند. چون ثمره آوردند از آنها بخورید و در روز درو حق آن را نیز بپردازید و اسراف مكنید كه خدا اسراف كاران را دوست ندارد. (سوره انعام آیه 141)

3- و با آن برایتان كشتزار و زیتون و نخلها و تاكستانها و هر نوع میوه برویاند، در این عبرتی است برای مردمی كه می اندیشند. (سوره نحل آیه 11)

4- و درختی است كه در طور سینا می روید. روغن می دهد و آن روغن برای خورندگان نان خورشی است. (سوره مومنون آیه 20)

5-خدا نور آسمانها و زمین است. مَثَل نور او چون چراغدانی است كه در آن چراغی باشد، آن چراغ درون آبگینه ای و آن آبگینه چون ستاره ای درخشنده. از روغن درخت پر بركت زیتون كه نه خاوری است و نه باختری افروخته باشد. روغنش روشنی بخشد هر چند آتش بدان نرسیده باشد. نوری افزون بر نور دیگر. خدا هر كس را كه بخواهد بدان نور راه می نماید و برای مردم مثلها می آورد. زیرا بر هر چیز آگاه است. (سوره نور/آیه 35).

6-و زیتون و نخل (سوره عبس/ آیه 29)

7- سوگند به انجیر وزیتون، سوگند به طور مبارك، سوگند به این شهر ایمن، كه ما آدمی را در نیكوتر اعتدالی بیافریدیم.(سوره تین/ آیه 1 و 4)

پیشینه درخت زیتون

زیتون درختی تناور نیست و كمتر اتفاق می افتد كه ارتفاع آن به هشت متر برسد. زادگاه اصلی این درخت احتمالاً فنیقیه بوده كه در حدود سال 2000 قبل از میلاد در این ناحیه كاشته می شده و از آن جا به غرب یعنی اروپا و آفریقا و به شرقیعنی افغانستان و ایران راه یافته است. درخت زیتون در ناحیه ی مدیترانه ای اروپا و آفریقا درختی معمولی بود. 

خصوصیات درخت زیتون

زیتون از طریق پیوند زدن تكثیر می شود و درختان غیر پیوندی میوه ای نامطبوع دارند. زیتون نارس طعمی تلخ دارد و در تهیه ی ترشی و چاشنی غذا از آن استفاده می شود. اما میوه ی رسیده طعمی بسیار مطبوع دارد. زیتون میوه ای است بیضی شكل به طول 2 تا 3 سانتیمتر. هر درخت زیتون 10 تا 20 كیلوگرم میوه می دهد. گوشت میوه ی زیتون منبعی برای روغنی ماندنی با كیفیتی عالی است كه 15% یا بیشتر روغن از آن گرفته می شود. روغن با فشردن به دست می آید. اولین افشره بهترین نوع روغن را دارد كه نیازی به تصفیه آن نیست. تركیبات اصلی روغن تازه شامل اسید اولئیك (80%) و مقدار كمی جوهر نخل و اسیدهایی دیگر مانند اسید استیریك، لینولئیك، آراشیدیك و میریستیك می باشد. از تفاله ی پس از اولین افشره، روغنی غیر خوراكی به دست می آید كه در صابون سازی مصرف میشود زیتون ارزش دارویی زیادی نیز دارد.

نخل

نخل، در مناطق استوایى و شبه استوایى به عمل می ‏آید و از گیاهان همیشه سبز و حجیم محسوب می ‏شود. آنچه در این جا در پى آنیم نخل خرماست. نخیل از درختان مثمر (میوه‌دار) با پیشینه‏ اى كهن است كه محل اصلى كشت آن جزیره العرب بوده است و به وفور در منطقه خلیج فارس و شبه جزیرة عربى و شمال افریقا انتشار یافته است. نخل خرما به آب كمى احتیاج دارد؛ كم‏تر از هر محصول دیگرى، اما به حرارت زیاد و رطوبت كم نیز محتاج است. چنین نیازمندى‌هایى به وفور در جزیرة العرب كه موطن اصلى نخلهاست است، یافت می ‏شود. نخل تا 200 سال عمر می ‏كند و مناسب‏ترین شیوه تكثیر آن قلمه زدن (نهال كارى) است.

قرآن كریم از برخى اجزاء و فرآورده‏هاى نخل همچون «رطب»، «نوى»، «جذع»، «طلع» و «لیف» یاد كرده است.

کلمه نخل، نخله و نخیل در بیست آیه از قرآن آمده است. در هشت آیه نخل به تنهایی ذکر شده و در دوازده آیه دیگر در جمع میوه ‌‌هایی مانند زیتون، انار و انگور

که در ذیل بخشی از آیات را می آوریم:

اشارات قرآنی

- آیا ازمیان شما كسی هست كه دوست داشته باشد كه او را بوستانی از خرما و انگور بوده باشد، و جوی ها در پای درختانش جاری باشد، و هر گونه میوه ای دهد. و خود پیر شده و فرزندانی ناتوان داشته باشد، بناگاه گردبادی آتشناك در آن بوستان افتد و بسوزد؟ خدا آیات خود را برای شما این چنین بیان می كند، باشد كه بیندیشید. بقره/266.

- اوست خدایی كه از آسمان باران فرستاد و بدان باران هر گونه نباتی را رویانیدیم، و از آن نبات ساقه ای سبز و از آن دانه هایی بر یكدیگر چیده و نیز از جوانه های نخل خوشه هایی سر فروهشته پدید آوردیم، و نیز بستانهایی از تاكها و زیتون و انار، همانند و ناهمانند. به میوه هایش آنگاه كه پدید می آیند و آنگاه كه می رسند بنگرید كه در آنها عبرتهاست برای آنان كه ایمان می آورند. انعام/99

- و اوست كه باغهایی آفرید نیازمند به داربست و بی نیاز از داربست، و درخت خرما و كشتزار، با طعمهای گوناگون، و زیتون و انار، همانند، در عین حال ناهمانند. چون ثمره آوردند از آنها بخورید و در روز درو حق آن را نیز بپردازید و اسراف مكنید كه خدا اسراف كاران را دوست ندارد. انعام/141

- و بر روی زمین قطعه هایی است در كنار یكدیگر و باغهای انگور و كشتزارها و نخلهایی كه دوتنه از یك ریشه رسته است یا یك تنه از یك ریشه و همه به یك آب سیراب می شوند و در ثمره، بعضی را بر بعضی دیگر برتری نهاده ایم. هر آینه در اینها برای خردمندان عبرتهاست. رعد/ 4

- و با آن برایتان كشتزار و زیتون و نخلها و تاكستانها و هر نوع میوه برویاند، در این عبرتی است برای مردمی كه می اندیشند. نحل/11

- یا تو را بستانی باشد از درختان خرما و انگور كه در خلالش نهرها جاری گردانی. اسراء/91

- برایشان داستان دو مرد را بیان كن كه به یكی دو تاكستان داده بودیم و بر گرد آنها نخلها و در میانشان كشتزار كرده بودیم. كهف/32

نخل را بجنبان تا خرمای تازه چیده برایت فرو ریزد. مریم/25 

- فرعون گفت: آیا پیش از آن كه شما را رخصت دهم به او ایمان آوردید؟ او بزرگ شماست كه به شما جادوگری آموخته است. دستها و پاهایتان را از چپ و راست می برم و بر تنهدرخت خرما به دارتان می آویزم. تا بدانید كه عذاب كدام یك از ما سخت تر و پاینده تر است. طه/71

- با آن برایتان بوستانهایی از خرما و انگور پدید آوردیم. شما را در آن باغها میوه های بسیاری است كه از آنها می خورید. مؤمنون/19

- و در آن باغهایی از نخلها و تاكها پدید آوردیم و چشمه ها را روان ساختیم. یس/34

- در آن میوه هاست و نخلها، با خوشه هایی كه درغلافند. رحمن/11

- در آن دو، میوه هست و نخل هست و انار هست. رحمن/68

تاریخ كاشت درخت خرما

تصور می شود كه پرورش و كاشت درخت خرما 6000 تا 8000 سال قبل در بین النهرین آغاز شد. احتمالاً هیچ درخت میوه دیگری در آن زمان بجز درخت خرما در جایی كاشته نمی شد و شاید به همین علت خرما همیشه با تمدن و فرهنگ بشری همراه بوده است.

خرما درختی دو پایه است یعنی درخت نر و ماده آن بر دو ساقه جداگانه می روید و گرده افشانی بین گلهای دو درخت سبب تولد میوه می شود. یك درخت خرمای نر برای گرده افشانی یكصد درخت ماده كافی است. باغ خرما نخلستان نامیده می شود كه به معنی واحه نیز می باشد.
طول درخت خرما به 16 تا 20 متر می رسد. بر هر خرما بنی معمولاً یك شاخه می روید. اما گاهی در طبیعت دیده می شود كه چند شاخه از یك ریشه می روید. سن متوسط درخت خرما حدود دویست سال است، اما درختان میوه دار خوب معمولاً عمری حدود یكصد سال دارند. درختان خرما از طریق دانه و هم از طریق پاجوش تكثیر می شوند و درختی كه به روش پاجوش تكثیر شده باشد خرمای بهتری می دهد. پاجوش معمولاً در پای درختان جوان می روید. درخت خرما درختی بلند است، اما ریشه های مستحكم آن گاهی تا عمق بیش از دو متر در زمین فرو نمی رود. درخت خرما از نظر ریشه در مقایسه با گیاهانی مانند گز( اثل) و خارشتر( الحاج) درختی ضعیف است . زیرا این هر دو گیاه به عمق تقریباً ده متر در زمین ریشه دارند. در سوره قمر /18-20 كه می گوید:" ما بر آنها( قوم عاد) در روزی نحس و طولانی بادی سخت فرستادیم كه مردمان را از زمین، همانند ریشه های از جای كنده نخل، بر می كند" اشاره ضمنی به این خصوصیت درخت خرما دارد
.

شرایط جغرافیایی کاشت خرما

 از نظر جغرافیای گیاهی منطقه کاشت نخل، گستره ای است از غرب هندوستان تا شرق آفریقا. اما مهمترین ناحیه تولید این محصول عراق، عربستان، ایران و مصر می باشد.

انجیر

اشاره قرآنی:

والتین و الزیتون و طور سینین. سوره تین/ 4-1

در قرآن مجید فقط یک مرتبه کلمه تین (انجیر) آمده است. اما این یگانه یادآوری، اهمیتی بسیار دارد. خداوند به تین و زیتون، طورسینا و بلد امین (مکه) سوگند یاد می کند و می فرماید آدمی در این دنیا به نیکوترین اعتدالی آفریده شده است.

انجیر به خانواده توت‏ها تعلق دارد و حدود 550 گونه را شامل مى ‏شود كه حدود 1000 نوع آن در مناطق استوایى و معتدل كشت می ‏شود. درخت توت خود از انواع این خانواده محسوب می ‏شود.

درخت انجیر داراى میوه‌هایى لذیذ و مغذى است و نزد مردم مشرق زمین شناخته شده است.

گیاه انجیر، تنها گیاهى است كه سوره‏اى از قرآن كریم بدان نام گذارى شده است؛ اگر چه یكى از سوره ‏ها نیز به اسم جزیى از اجزاى نخل نام گزارى شده، و آن سوره «مسد» است كه به معناى «لیف درخت خرما» می ‏باشد - كه خود جزیى از نخل است.  

فواید انجیر

انجیر ماده ای سرشار از موادغذایی است و چون الیافی ندارد خوردن آن مخصوصاً پس از بهبود از بیماریهای طولانی تجویز می شود. گذشته از حدود شصت درصد مواد قندی موجود در آن، دارای مقدار محسوس جوهرلیمو و اسیدمالیک و نمکهای کانی نیز می باشد. آنزیم مهمی به نام فیسین Ficin نیز در انجیر دیده می شود. انجیر غذایی است کامل و به سادگی هضم می شود.


منابع:

http://www.aftabir.com

http://www.tebyan.net

تاريخ انتشار:1395/7/13
تعداد بازديد:106
  نظرات

براي اشتراک (subscribe) شما بايد يک کاربر ثبت شده باشيد. Skip Navigation Links.

نظرات شما

نشانی ساختمان مرکزی:
تهران، میدان آرژانتین، خیابان بیهقی، شماره 32
 کد پستی: 1513845411
تلفن: 88735071  - 88735074  
نمابر: 88735070
صندوق پستی:  4658 - 15148
نشانی پست الکترونیک:
 info.parks@tehran.ir