جستجو
Menu
  گیاهان ابتدایی
 
   

پست ترين گياهاني هستند که از يک ياخته تشکيل شده اند، که اين ياخته يک پوشش نازک و شبيه به پوست دارد و در درونش مواد و مخلوط مرکبي است. يکي از اين مواد سبزينه (کلروفيل) است: رنگدانه اي سبز که انرژي خورشيد را مي گيرد و آن را در خود نگه مي دارد و به عنوان نيروي مولد واکنشهاي شيميايي در درون ياخته به کار مي گيرد.
از جمله گياهان ابتدايي گياهان آبزي ( گياهاني که در آب زندگي مي کنند) هستند که از زنجيره هاي نخ مانند ياخته ها تشکيل شده اند، که از جمله علفهاي دريايي و خزه ها مي باشند.
 سرخسها که ساقه برگي دارند در مرتبه اندکي بالاتر قرار مي گيرند زيرا در بعضي نواحي سطح زيرين اين ساقه هاي برگي خوشه هاي حامل هاگها قرار دارند که گياه به وسيله آنها توليد مثل مي کند.


نکته:
یاخته: واحد ساختماني و عملي بدن موجودات زنده است و گياهان نيز از واحدهاي زنده و فعالي به نام ياخته تشکيل شده اند. ياخته، کوچکترين بخشي است که قادر به ادامه زندگي و توليد مثل است.
هاگ: نيز ساختار توليدمثلي غير فعال است که از آن موجود جديدي تکامل مي يابد.

1-جلبکها

 

 

شکل و اندازه جلبکها تنوع زيادي دارد، از گياهان ميکروسکوپي که بر صخره هاي نمناک يا مرجانها زندگي مي کنند تا علفهاي دريايي بسيار دراز تا 60 متر را در برمي گيرد. 
حدود 2000 گونه جلبک در آبهاي شيرين و در درياهاي سراسر جهان وجود دارند. اين گونه ها عبارتند از جلبکهاي سبز، مثل گياه برکه اي معمولي و شبيه به مو که اسپيروجيرا نام دارد، و کاهوي دريايي که پر برگ است و جلبکهاي سرخ و قهوه اي رنگ از جمله علف دريايي کيسه اي، علف پارويي و جلبک خوراکي که در ساحل درياها زياد ديده مي شود.
جلبکها يک يا چند نوع رنگدانه دارند و انرژي مورد نياز خود را از طريق فرايند فتوسنتز به دست مي آورند. ساختار جلبکها ساده است. جلبکهايي که رنگ آبي مايل به سبز دارند، گياهان ميکروسکوپي شبيه به باکتري ها هستند، و حتي در بزرگترين علفهاي دريايي ريشه، ساقه و برگ ديده نمي شود. بيشتر جلبکها آبزي هستند و در برکه ها، درياچه ها، و درياها يافت مي شوند و گاهي اوقات چنان به سرعت رشد مي کنند که بر حسب نوع رنگدانه هايشان، آب زيستگاه خود را به رنگ سبز، نارنجي يا صورتي در مي آورند.

توليد مثل:
بعضي ازعلفهاي دريايي ميکروسکوپي مي توانند از طريق تقسيم شدن به چند قسمت توليد مثل کنند. جلبکهايي که رنگ آنها آبي متمايل به سبز است، و بعضي ديگر از جلبکها سبز رنگ که ازطريق شکفتن جوانه هايشان يا رشد کردن و تقسيم شدن توليد مثل مي کنند.

2- قارچها


قارچها را غالبا جدا از ساير گياهان طبقه بندي مي کنند زيرا سبزينه ندارند و ساختار ياخته بيشتر آنها هم ساده است. بسياري از قارچها زندگي انگلي دارند ، بقاياي فاسد شده يا مرده گياهان و جانوران را تجزيه مي کنند و از آبگوني مغذي که نتيجه اين فرايند است تغذيه مي نمايند. بيش از 100،000 گونه قارچ ، از قارچهاي خوراکي تا قارچ هاي چتري سمي وجود دارند. 
قارچها تقريبا در هر محيطي که زندگي در آنجا ممکن باشد زندگي مي کنند. آنها دشمن اصلي گياهان بزرگ هستند و بعضي از آنها مثلا قارچ عفونت پوست انسان را به بيماري دچار مي سازند. البته بعضي کپکها مواد شيميايي مفيدي هم توليد مي کنند که به صورت داروهاي آنتي بيوتيک مورد استفاده همگان قرار دارد.
توليد مثل:
يشتر قارچها از طريق هاگزايي توليد مثل مي کنند. هنگامي که هاگ روي ماده اي مناسب فرو مي افتد، رويش آن آغاز مي گردد و شبکه ريسه ها توليد مي شود. اين فرايند سبب توليد اجسام ميوه دار (هاگدان) مي گردد، که در قارچ هاي خوراکي و قارچ هاي چتري سمي عبارت است از يک چتر داراري آبشش ها که پوشش متراکم آن را چندين ساختار توليد کننده هاگ تشکيل مي دهند. هاگها از آبشش ها بيرون مي جهند و باد آنها را در فضا مي پراکند. هاگهاي قارچهاي بدبو به بدن حشرات، مثلا مگسها مي چسبند و از اين طريق پخش مي شوند.

شراکتها:
از شراکت يک قارچ و يک جلبک، گياهي ابتدايي يعني گلسنگ به وجود مي آيد. قارچ ،تنه اصلي اين گياه را تشکيل مي دهد تا گروههاي ياخته هاي جلبک در آن جاي بگيرد. جلبک هم در عوض فرايند فتوسنتز را به کار مي گيرد و چند نوع قند مي سازد تا قارچ از آنها تغذيه کند.بيش از 15000 گونه گلسنگ وجود دارند که بر صخره ها، ديوارساختمانها و تنه درختان زندگي مي کنند که اندازه ي آنها از سر سنجاق تا گياهاني پر شاخ و برگ به عرض 2 متر را شامل مي شود. بعضي از گلسنگ ها براي مصارف دارويي استفاده مي شود که باري درمان بيماريهايي مثل ذات الريه تجويز مي گردند و يک نوع گلسنگ ديگر را اصطلاحا خزه گوزن مي خوانند، زيرا در زمستانهاي بسيار سرد مناطق قطبي که ساير غذاهاي گياهي فوق العاده کمياب مي شوند، اين گياه غذاي اصلي گوزنها است.

3-خزه ها

خزه ها و خزه نماها پست ترين و ابتدايي ترين گياهان خاکزي هستند که به صورت پوششي از گلابه هاي گياهي محيط برکه ها، کرانه ديواري رودها و کف جنگلهاي مرطوب را مي پوشانند. اگر چه بدن خزه ها و خزه نماها به علفهاي دريايي شباهت دارد اما ساختار آنها مانند گياهان تکامل يافته اي است که لايه اي بيروني دارند که مانع خشک شدن آنها مي شود.

بیشتر خزه ها، خزه نماها و خزه هاي شيرين، گياهاني کوچک و سبز رنگ هستند که در اقليمهاي گرم و مرطوب به سرعت رشد مي کنند و بيشتر گونه هاي آنها هم بر روي تنه هاي درختان يا کف جنگلهاي مناطق گرمسيري يافت مي شوند. حدود 14000 گونه، شامل انواع خزه هاي لجنزاري و سرشار از مواد غذايي مي باشند. خزه نماها حدود 9000 گونه که شکل آنها مسطح است. خزه هاي پر شاخ و برگ آب شيرين حدود 100 گونه هستند و ظاهرا شبيه به خزه نما مي باشند اما نوع پوشينه توليد کننده هاگ آنها متفاوت است.

شکل و حالت:

تنه اصلي خزه نماهاي عادي که در کرانه هاي ديواري رودهاي سراسر جهان مي رويند، و نيز خزه هاي بشقاب مانند که به قطعه هاي کبد انسان شباهت دارد. به همين دليل چون در روزگار پيشين براي درمان بيماريهاي کبد به کار مي رفته اند آنها را هپاتيک ها هم مي نامند. خزه نماهاي پر برگ، که در گلابه هاي داراي گياهان زغالي يافت مي شود، ساقه هاي پرشاخه و خزنده و پوشيده از برگهاي کوچک است. خزه ها هم به همين شکل اند اما ساقه هاي آنها به طور عمودي تر رشد مي کنند و برگهايشان هم عمدتا از ياخته هاي توخالي تشکيل شده اند. منفذ هاي ريزي که در ديواره اين ياخته ها وجود دارند، جذب و ذخيره مقدار زيادي آب را امکانپذير مي سازند.

4- سرخسها

 

سرخسها گياهان برگداري هستند که از جهت پيچيدگي بين گياهان ابتدايي و گياهان تکامل يافته قرار مي گيرند. سرخسها هم مانند جلبکها و خزه ها و خزه نماها دو نوع چرخه زندگي دارند، به وسيله هاگها تکثير مي شوند، و براي باروري به آب نياز دارند. اما مثل گياهاني که ميوه مخروطي دارند و دانه مي دهند، يک تنه اصلي دارند که به چندين ريشه و ساقه و برگ و شبکه اي از لوله ها، يعني دستگاه آوندي تقسيم مي شوند. (دستگاه آوندي: تمام قسمتهاي گياه را به يکديگر ارتباط مي دهد و آب و غذا به آنها منتقل مي کند).
سرخسها ( حدود 100 هزار گونه) کيسه هاي ساقه دار مملو از هاگ توليد مي کنند که به صورت خوشه خوشه يه سطح زيرين برگهاي بالغ مي چسبند و به مرور رشد مي کنند.
سرخسها به صورت بوته ها، گياهان خزنده شبيه به درخت انگور، يا حتي به صورت درختان رشد مي کنند.

شکل و حالت:

ريشه ها، سرخس را در خاک محکم نگه مي دارند و رشد عمودي ساقه هاي پربرگ گياه را ميسر مي سازند. بعضي سرخسها به بزرگي درخت هم مي شوند. سرخسهاي درختي حقيقي، مثل درخت نخل، گونه هاي گرمسيري هستند که تنه آنها از جوانه هاي برگ ساخته شده است. درازاي اين درختان ممکن است تا 21 مترهم برسد. يک نوع از سرخس ها دم اسبيان اند که گياهان خزنده کوچکي هستند ، اما نوع بالا رونده آن ممکن است فضايي به عرض 9 متر را بپوشاند. گياهان کبريتي در روزگار پيشين درختان غول پيکري بودند که ميليون ها سال در گلابه ها مدفون ماندند و به زغال تبديل شدند اما بيشتر گونه هاي امروزي آن، فقط گياهان کوچکي هستند.


منبع: کتاب گياهان، کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان ، نويسنده:Lionel Bender

تاريخ انتشار:1391/11/15
تعداد بازديد:4832
  نظرات

براي اشتراک (subscribe) شما بايد يک کاربر ثبت شده باشيد. Skip Navigation Links.

نظرات شما

نشانی ساختمان مرکزی:
تهران، میدان آرژانتین، خیابان بیهقی، شماره 32
 کد پستی: 1513845411
تلفن: 88735071  - 88735074  
نمابر: 88735070
صندوق پستی:  4658 - 15148
نشانی پست الکترونیک:
 info.parks@tehran.ir